In het UT-Nieuws van deze week werd er weer aandacht aan besteed: de binding tussen de stad Enschede en studenten (klik hier). Een wederkerend thema en tevens een wederkerend uitblijven van oplossingen en antwoorden. Waarom blijkt het zo moeilijk om studenten en de stad Enschede met elkaar te verbinden? Voordat deze vraag beantwoord zou moeten worden, zal eerst vastgesteld moeten worden of het beeld dat er geen binding is, wel het juiste beeld is.
Voordat ik verder ga, wil ik even duidelijk maken dat het onderstaande mijn eigen ideeën en beelden van de werkelijkheid zijn. Dit wil dus niet zeggen dat het de juiste zijn. Daarnaast ga ik zo af en toe kort door de bocht. Dat is dan ook de bedoeling van dit stukje: snel van A naar B. Geen uitgebreide analyses en wetenschappelijke onderbouwingen, die eer laat ik aan anderen over.
Misvatting
Studenten in andere steden hebben wellicht meer (blijvende) binding met hun universiteit dan de studenten in Enschede hebben met de UT. Dát is wel een van mijn observaties en dat heeft ook de UT wel door, niet voor niets is het alumnibeleid enige jaren geleden aanzienlijk veranderd en, naar mijn oordeel, verbeterd.
Het idee dat andere studenten meer binding hebben met hun studentenstad is mij nooit opgevallen. Natuurlijk, Utrecht is leuk wonen met al die grachtjes, lekker centraal ook. Amsterdam is onze hoofdstad met veel musea en waar veel te beleven is. Den Haag, politiek zenuwcentrum, goed bereikbaar en veel geschiedenis en sfeer. Deze drie steden noem ik niet voor niets, dat zijn namelijk zo’n beetje de drie belangrijkste ‘uitwijksteden’ van de oud-UT-studenten die ik ken. De kenmerken die ik noemde hebben dan ook niets met studenten te maken, maar meer met aantrekkelijke kenmerken in het algemeen, de redenen waarom er sowieso meer mensen wonen. Naast natuurlijk de niet onbelangrijke intensiteit van grote bedrijven, die een magische aantrekkingskracht hebben op jonge, ambitieuze starters.
Doelbepaling
Heel belangrijk in onderzoek. Waarom is het een probleem? Waarom moeten studenten hier blijven wonen? Wat is nu daadwerkelijk het probleem/de reden? Ik kan wel wat antwoorden bedenken, maar ik zie deze graag gegeven worden door de mensen die er zich zo druk om maken. Immers, als het probleem duidelijk is, kan een oplossing gezocht worden die dat probleem oplost. Voor de afgestuurde studenten is het niet: die vinden hun geluk en toekomst prima ergens anders (op de wereld), met in hun hoofd herinneringen aan een prachtige studententijd in Enschede… Ik zie dus vooralsnog geen probleem.
Wat zijn dat, studenten?
Belangrijkste punt van onderzoek is het bepalen van je doelgroep. Wat zijn hun kenmerken? Nu wordt het interessant: dé (oud-)student bestaat namelijk niet! Vanaf nu wil ik het dan ook niet meer horen 
.
Studeren die je in fasen en een studententijd bestaat ook uit fasen. Een mogelijkheid heb ik hieronder uitgewerkt:
- de student vertrekt uit het ouderlijk huis, gaat op kamers en begint aan de studie
- de student wordt op enige manier actief naast de studie
- de student gaat een BA-opdracht doen in het buitenland
- de student behaalt een BA-diploma en blijft studeren aan de universiteit waar hij/zij al studeerde
- de student gaat heel hard studeren om cum laude zijn/haar MA-diploma te behalen
- de student gaat elders in Nederland een afstudeeropdracht uitvoeren en krijgt daar een baan aangeboden
Ik hoef hier natuurlijk niet uit te leggen en/of uit te werken dat iedere bullet al minstens één ander alternatief heeft… zelfs het aantal fasen kan verschillen. Beleidsmakers: begin met het maken van een zogenaamd ‘morfologisch overzicht‘, ga daarmee combineren en probeer zoveel mogelijk student-alternatieven te genereren (divergeren). Probeer deze vervolgens in een beperkter aantal categoriën te vatten (convergeren).
Analyse van de stad
Nu duidelijker is geworden wat de kenmerken van de doelgroep zijn, zal de stad eens even onder de loep genomen moeten worden. Wat zijn nu de kenmerken van de stad? Gewoon beschrijvend, objectief, zonder bijbedoelingen en “sterke” en “zwakke” punten. Nu is ook een beetje het profiel van de stad duidelijk (vergeet hierbij de houding van inwoners, sfeer en andere wat meer subjectieve gegevens niet!). Iets dergelijks wordt ook in het UT-Nieuws artikel geopperd.
Tussenanalyse
Tijd voor een tussenanalyse: waar hebben we een match? Waar loopt het duidelijk uiteen? Maar ook: willen we als stad veranderen? Zo ja, welke subdoelgroep willen we aanspreken? Zo nee, welke subdoelgroep heeft al een match?
Mogelijke oplossingen
Nu al wat meer duidelijk is wat en hoe, kan er gewerkt worden aan oplossingsscenario’s. Bespreek deze met studenten, laat deze ook door (oud-)studenten schrijven en ontwerpen. En wat, denk ik, erg belangrijk is: vraag ook ‘gewone burgers’ van Enschede om mee te doen. Anders ontstaat er zo snel en makkelijk een tweedeling, zou zonde van de moeite zijn. Verwacht geen hapklare antwoorden zoals de gemeente Enschede blijkens het artikel in het UT-Nieuws wel deed: als het zo makkelijk was, hadden zij die antwoorden toch zelf al wel kunnen geven?
Verdieping en interesse
Wat ik eigenlijk bedoel met die hele lap tekst hierboven? Dat men zich eerst eens moet verdiepen in hun doelgroep. Niet doen alsóf ze zo belangrijk zijn met schijnbijeenkomsten waarna er weer lekker makkelijk achterover geleund kan worden met het idee “zij komen ook met niets!” Studenten zijn misschien jonge honden zo af en toe, achterlijk zijn we niet! We snappen allemaal waarom de UT meer (oud-)studenten wil: meer studenten betekent meer geld en meer aanzien bij andere universiteiten. De student wordt over het algemeen namelijk niets beter van schaalvergrotingen…
Voor de gemeente gaat eenzelfde gedachte op: hoe meer inwoners, hoe belangrijker de stad op regionaal en landelijk niveau, hoe meer aanzien voor de politici. Ook hier geldt dat de student (of oud-student) er over het algemeen niet beter wordt als er meer mede(-oud-)studenten komen: tekort aan huisvesting, meer gebrekkige huisvesting, stijgende huren, etc.. Voor de student kan het maar beter een beetje bescheiden blijven.
Als het de gemeente Enschede serieus is, waarom staat er dan in de “Toekomstvisie Enschede 2020″ slechts twee keer het woord “studenten”?! En wel op de volgende wijze (pag. 9):
Investeren in de kwaliteit van afgestudeerde scholieren, studenten en onderzoekers.
Enschede is een jonge stad met veel scholieren en studenten. Het bij hen aanwezige talent moet worden gestimuleerd om zich verder te ontwikkelen. En moet ruimte krijgen. Onderwijsinstellingen investeren daarom met het bedrijfsleven in een uitdagende, op maat gesneden leeromgeving voor deze jongeren. Het accent ligt hierbij op opleidingen waarnaar vraag bestaat. Een voldoende stageaanbod sluit hierop aan.
Een werkgebied waar de gemeente duidelijk geen rol in speelt, want de alinea is puur informatief over wat anderen in de regio doen of zouden moeten doen. Niets, maar dan ook niets wijst erop dat de gemeente hier zelf ook daadwerkelijk wat doet! Behalve dan achterover leunen en wijzen.
Kom eens met wat beters als bovenstaande redenen niet de echte beweegredenen van de gemeente zijn, misschien, heel misschien, gaan we dan geloven dat interesse echte interesse zou kunnen zijn, in plaats van geveinsde interesse om het eigen belang te dienen. En misschien, heel misschien, gaat er dan iets gebeuren waardoor studenten wel willen blijven…áls dat al mogelijk of gewenst is. Want we willen natuurlijk wel serieus genomen worden als we geacht worden te blijven!
Tot slot de vraag die leidt naar een heel ander scenario: hebben we liever een berg starters of een berg middelbaren met een schat aan ervaring en kennis die ‘remigreren’ en hier daarna blijven werken…
